Ortadoğu ve oryantal Tanyeli - Nuray Mert

 

Yine gündemin yoğunluğu içinde Ortadoğu'da neler olduğuna ilişkin ilgi ve takip (azaldı diyemeyeceğim) tamamen kayboldu. Bir sonraki krize kadar konu rafa kalktı. Türkiye'nin böyle bir lüksü olmadığını kaç defa yazdım. Bir buçuk ay önce, Türkiye'nin Lübnan'daki BM gücüne asker göndermesi en önemli milli mesele idi, asker sessiz sedasız gitti, Lübnan'ın ise neredeyse varlığı unutuldu.

 

İktidar partisi asker göndermeye karşı çıkanlara neler demişti hatırlıyor musunuz? En başta, "Lübnan'da tüm taraflar Türkiye'nin gelmesini istiyor" demişlerdi. Tüm tarafların değil Türkiye, hemen hiçbir konuda anlaşamadığını yazmıştım. Dahası, Hizbullah'ın manevi lideri Faddallah'ın bu yönde olumlu düşündüğü ilan edilmiş, hatta bazı AKP milletvekilleri, "Bunu duyduktan sonra, tezkereye gönül rahatlığı ile 'evet' oyu verdik" diye açıklama yapmışlardı. Tabii bu, insanların neyi duymak istedikleriyle ilgili bir durumdu. Peki, Faddallah'ın iki gün önce (17 Ekim) yaptığı açıklamayı acaba duydular mı? Faddallah, yaptığı açıklamada, BM gücünün Lübnan'ı değil, İsrail'i korumak için geldiğini, bu esnada İsrail'in defalarca Lübnan'ın kara ve hava sahasını ihlal ettiğini' açıklayarak tepkisini dile getirdi, uyarıda bulundu.

'BM barış gücü'nün Lübnan'a gitmesinin çerçevesini oluşturan BM 1701 kararının, ateşkes sürecinde gerilim yaratacak maddeler barındırdığından, Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını öngören 1559 No'lu karara ve Taif Anlaşması'na gönderme yaptığından bahsetmiştik. O da yetmedi, 1701. maddeye ekleme yapıldı. BM eski sözcüsü Timur Göksel, 9 Ekim'de Milliyet'te Derya Sazak ile yaptığı röportajda, bu ekten bahsetti. Göksel'in '6.5 bölüm' dediği ekte, 'Lübnan ordusu yapamazsa Hizbullah'ı silahsızlandırma işi' BM gücüne düşüyor. 13 Ekim tarihli Al-Ahram (Kahire) gazetesinde, Göksel'in bu değerlendirmesini de içeren bir değerlendirme yazısında (Lucy Fielder), BM gücünün Lübnan'da giderek daha fazla tartışma konusu olduğu örneklerle belirtiliyor.

 

Amacım tezkere tartışmasına geri dönmek değil, daha önemlisi İran konusuna dikkat çekmek. Biliyorsunuz, Başbakan'ın son ABD gezisinde görüşme İran ve Suriye konularında odaklanmıştı. Yasemin Çongar 16 Ekim tarihli yazısında (Milliyet) Türk-Amerikan ilişkilerinde İran konusunun ne kadar merkezi bir yeri olduğunu ve giderek daha fazla öne çıkacağını hatırlattı. İran konusuna da, Lübnan konusu gibi (ve tabi onunla da bağlantılı biçimde) aynı sığlıkla veya ABD politikası dümen suyundan milim şaşmamak azmiyle yaklaşırsak vay halimize. O nedenle, İran konusunu enine boyuna değerlendirmek, tartışmak zorundayız. Hiç kuşkusuz bu son derece çetrefilli bir mesele, tam da öyle olduğu için geçiştirme lüksümüz yok. ABD ile arayı bozmayacağız diye, tarihi komşumuzla karşı karşıya gelme tehlikesini göze almamız da söz konusu olamaz. Ancak ne yazık ki, Türkiye'de hava, bu açıdan pek iç açıcı değil.

 

Salı akşamı İran Konsolosluğu ve ABD Konsolosluğu'nun iftarları vardı, belli ki çoğu basın mensubu, ikincisine iltifat etmiş. Bu küçük, sıradan örnek bile sembolik olarak çok önemli. Hafta başında Bush da, 'jest' olarak Müslümanlara iftar vermiş. Belli ki, bazı Müslümanlar da, Ortadoğu'yu kana bulayan bir yönetimin davetine tıpış tıpış gitmiş. Kimseye Amerikan düşmanlığı önermiyoruz, politiklarına karşı, öncelikle insani tepki öneriyoruz.

 

Dünkü gazetelerde gördünüz mü bilmem, ünlü oryantal dansçı Tanyeli, Irak'ta ABD askerleri için düzenlenen gecede dans etmeyi reddettiğini açıkladı. "Masum çocukları, kadınları katleden Amerikan askerlerini değil 50 bin dolar, 1 milyon dolar verseler eğlendirmem. Buna vicdanım izin vermez" dedi. Kendisini bu onurlu çıkışından dolayı kutluyorum. Vicdanların sesinin bu kadar sustuğu bir dönemde, bu söyledikleri çok anlamlı, çok değerli. Hiç burun kıvrılacak şey değil, keşke herkes, dansçı Tanyeli gibi bir sağduyu ve yürek gücü sahibi olsa, dünya daha iyi bir dünya olurdu.

 

(Radikal, 19 Ekim ’06)

---