Vietnam'a dönüş - Derya Sazak

 

'Tarihin Sonu' kitabının yazarı ABD'deki neo-conların akıl hocalarından Francis Fukuyama'nın son yapıtının Türkiye'de yayımlanması, Irak'taki direnişi 'Vietnam'a benzeten' Bush'un itiraflarıyla aynı zamana rastladı.

 

Fukuyama, 'Neo-Conların Sonu' diye Türkçeye çevrilen kitabında Yale Üniversitesi'nde 2005 baharında verdiği konferans notlarından çıkarak, 11 Eylül sonrası Afganistan ve Irak'ta uygulanan 'önleyici savaş' doktrininin başarısızlığını anlatıyor. Savunma Bakanı Rumsfeld'i, ABD ordusunu Irak'ta uzun dönemli bir gerilla savaşına soktuğu için ağır bir dille eleştiriyor.

 

İngiltere'den sonra ABD'de de Irak'tan çekilme tartışmasının yoğunlaştığı günlerde Fukuyama'nın değerlendirmeleri -geç de olsa- tarihe not düşmek açısından önemlidir.

 

Irak'ın ABD için yeni bir Vietnam olacağını savaştan önce yazmış olanlar açısından şanssızlık, Fukuyama gibi tarihi erken sonlandırmaya çalışan analistlerin yanında daha mütevazı tezler öne sürmeleriydi: 'Saddam devrilse bile ABD ülkeyi yönetemez, Irak parçalanır.'

 

Savaşın ABD'ye faturası birkaç yüz milyar dolar. 15 bin ölü ve yaralı vermiş.

 

Ölen Iraklıların sayısı ise 650 bin kişi.

 

Bush yönetimiyle özdeşleşen 'Yeni muhafazakârlar'ın neden çark ettiklerini bu tablo göstermiyor mu? Vietnam'dan beter bir felaketle karşı karşıyalar. ABD Irak'tan çekilse fatura daha da büyüyecek.

 

Francis Fukuyama da 11 Eylül sonrası 'neo-conlar'a önerdiği tezlerden çark edip şunları yazıyor:

 

"ABD kuvvetleri, Irak'ta devam eden savaş nedeniyle şu anda aşırı gerilmiş durumdalar ve ne olursa olsun ne İran'ın ne de Kuzey Kore'nin nükleer programını durdurmaya yönelik müdahale için herhangi bir basit seçenek yoktur. Yönetim, Irak savaşı için çok büyük bedel ödediğini ve önleyici savaşın Amerikan stratejisinin ana parçası olamayacağını anlamış görünmektedir.

Irak'ta yaşanan başarısızlığın sonuçlarından biri de, neo-con gündeminin tamamının gözden düşmesi ve gerçekçi dış politikayı savunanların yeniden güç kazanmaları olacaktır."

 

Neo-conların saldırgan politikaları sonucu ABD'nin kaybettiği itibarın da sorgulandığı kitapta, 'Wilsonculuğa dönüş' adı altında yeni dönemin yol haritası çıkarılıyor. Geçmişin 'idealist' gündemini oluşturan kalkınma ve uluslararası kurumlarla işbirliğine önem verilmesi gerektiği vurgulanıyor.

 

Fukuyama'ya göre bu değişiklik, 'Amerikan politikasının çarpıcı biçimde gayri askerileştirilmesi anlamına gelmektedir'.

 

Savaşsız bir dünya özlemiyle...

 

İyi bayramlar.

 

 (Milliyet, 22 Ekim ’06)

---