Utanç, derin utanç - Fehmi Koru

 

Şok olma sırası Almanlar'da... Irak'ta görevli askerlerinin Ebu Gureyb Cezaevi'nde çektirdikleri fotoğraflar Amerikalılar için tam bir utanç konusu olmuştu; ardından askerlerinin Basra civarındaki bir köyde kıstırdıkları bir grup genci öldüresiye döverken çekilmiş video görüntüleri İngiltere'yi sarstı... Şimdi de, 'herkese örnek' gösterdikleri askerî birliklerinin Afganistan'da sergilediği manzara karşısında Almanlar şaşkınlık yaşıyor: Bir grup asker tanka ve cipe kurukafa asmış, bir başka asker de bir kafatasına iğrenç bir muameleyi uygun görüyor...

 

İki yıl önce bu günlerde, NATO Başkomutanı James Jones'un dâvetiyle gittiğim Afganistan'da, Almanlar'ın 'yerel imar ekipleri' (PRT) olarak görev aldığı ülkenin kuzeyinde bulunan Kunduz'daki askerî üssü de ziyaret etmiştim. 'Alman disiplini' içerisinde çalışıyordu askerler ve görev aldıkları bölgenin yeniden imarı için 20-30 yıllık projeler hazırlıyorlardı. Ülkenin sahiplerinin (Afganlar) yer almadığı istişarî toplantılardan birine ben de katılmıştım.

 

Ziyaret sırasında yazdığım izlenimlerden konumuzla ilgili bölümü -hatırlatma kabilinden- aktarayım: “Japonlar sadece paralarıyla katkıda bulunur ve askeriyle ortada görünmezken, Almanya Kunduz'daki PRT görevini ciddiye almış. ISAF bünyesine verdikleri dışında Kunduz'da 400 kadar askeriyle bulunuyor Almanya. Dışişleri, içişleri, tarım ve planlama bakanlıkları, ABD'deki mukabilleriyle de işbirliği halinde, Kunduz'daki hayatı daha yaşanılır kılmak için faaliyet gösteriyor. İddia böyle.

 

“İlk göze çarpan gerçek şu: Afganistan'ı kalkındırma amaçlı çabaları yürütenler bunu hedef kitleyi hiçbir biçimde karar mekanizması içine almayarak yapma gayretindeler. Bir saati aşkın bir süre Kunduz ve çevresinin kalkınmasıyla ilgili görüşleri dinledik; ne konuşanlar ne de dinleyenler arasında tek bir Afgan vardı. Kenti dolaşırken görülen Afganlar'ın ise olup bitenden haberleri pek yoktu. Amerikalılar ile Almanlar, elele, 'Afgansız Afgan kalkınması'nı gerçekleştirme çabasındalar... Yaptıklarını anlatmak üzere bir radyo kurmuşlar; 'Sada-yı Azadi' adıyla 15 günlük bir de gazete çıkartıyor Almanlar... Amerikalılar, müttefiklerinin çalışmalarından haberdar olabilsinler diye, Kunduz'da binlerce transistörlü radyo dağıtmış...”

 

Almanya'nın en çok satan gazetesi Bild'te yayımlanan beş kare fotoğraf, yalnızca Kâbil çevresinde konuşlanan Alman birliklerinin işini zorlaştırmakla kalmayacak, Afganistan'ın kuzeyindeki Kunduz ve Feyzabad'ta konuşlanmış 400 askerden oluşan Alman 'yerel imar ekipleri'nin hayatlarını da tehlikeye sokacak. ISAF bünyesinde görevli Alman askeri sayısı 2800.

 

Fotoğraflardan tiksindiklerini açıklayan Alman politikacılar, yine de, kendi askerlerinin canlı insanlar üzerinde işkence yapan Amerikan ve İngiliz askerleriyle karşılaştırılmasına karşı çıkıyorlarmış. Züğürt tesellisi. Almanlar şunu unutmamalı: O beş kare, askerlerin çekme gafleti gösterdiği, Bild'e ulaşan ve gazetenin yayımlama cesareti gösterdiği fotoğraflar; yabancı topraklarda görevli askerler, gözlerden uzakta, fotoğrafını çekmedikleri, kimbilir neler yapıyorlar? Çekildiği halde gizlenen, yayın organlarına iletildiği halde yayımlanmayan kimbilir daha ne kareler var?

 

Şu genel kuralı en iyi Alman halkı bilir: Savaş insanların davranış tarzını bozar, eşit olmayan güçler arasındaki savaş ise ahlâkı bütünüyle bozar... Amerikan, İngiliz ve Alman askerlerinin Irak ve Afganistan'daki davranışları bu genel kural içine giriyor...

 

Savaşlarla sonuç alınamayacağı ortada: Afganistan'da devrilen Tâliban, bunu sağlayan askerler işgal gücüne dönüşünce derlenip toplandı ve şu son bir yılda yeniden tehdit unsuru haline geldi; Irak'ta Saddam heykeli devrildi diye bayram yapan Bağdatlılar şimdilerde işgal gücüne karşı direniş sergiliyorlar, ABD ise ülkede düzeni sağlayacak yeni bir Saddam arayışında...

 

 

Savaşla ve işgalle sonuç alma dönemi dünyada bitti; bunu anlamayan ülkeler askerlerinin bütün ulusa yaşatacağı derin utançtan kurtulamayacak...

 

(Yeni Şafak, 27 Ekim ’06)

---