Etik ahlak demektir - Okay Gönensin

 

Bir eski bakan yargılandı ve yolsuzluktan suçlu bulunmadı. Bu bakanın yaptığı, herhangi bir yasayı çiğremiyordu. Bu bakan yakınlarıyla birlikte bir inşaat malzemeleri şirketi kurmuş ve tabii olarak alıcılar, yani müteahhitler bu şirkete büyük ilgi göstermiş, ihtiyacı olan her şeyi oradan almıştı.

Bu bakan aklandı çünkü bir hırsızlık yapmamıştı, kimseyi kendi şirketinden alışveriş yapmaya zorlamamıştı. Dükkânı açmış, beklemiş ve kazanmıştı.

***

Üst düzey kamu görevi yapanların çocuklarının iş hayatına girmelerini engelleyen bir yasa yok. Ama ne tesadüftür ki bu görevlere gelenlerin bazılarının çocukları asla öğretmen ya da doktor, subay ya da öğretim görevlisi, mühendis ya da gazeteci olmaya heves etmez. Hepsi ticarete heves eder. Sistem, yukardaki bakan örneğinde olduğu gibi bunların herhangi bir yolsuzluk yapmasına gerek bırakmadan para kazanmalarını sağlar.

Bir iş adamı biriyle iş yapacak, üst düzey bir kamu görevlisinin oğlunu, kızını mı tercih eder yoksa herhangi birini mi?

Ekonominin her alanında devletin çok fazla ağırlığı var. Ankara’daki siyasi iktidarlar herhangi birini batırabilir, iş hayatından silebilir; bir başkasını ise büyük iş adamı haline getirebilir. Bu yüzden iş hayatındakiler Ankara’daki siyasi iktidar ile aralarını hep iyi tutmak isterler. Böyle bir sistemde bunun şaşılacak bir yanı yoktur.

***

Bir Fransa Başbakanı vardı. Ev almak için zengin bir arkadaşından borç almış, o arkadaşı ölünce borcunu çocuklarına tablolar ve değerli sanat eserleri vererek ödemişti. Sonra olay duyuldu, faizsiz borç almanın “etik” olmadığı yazıldı, çizildi ve Fransa’nın eski Başbakanı bu “ayıbı” kaldıramadı, intihar etti.

Bu olay sık sık aklımıza geliyor, devletin üst düzeyinde görev yapan siyasilerin yakınlarının en hızlı şekilde ticarete, iş hayatına girmelerini, babaları en önemli koltuklarda oturan genç insanların para kazanma, zengin olma hırslarını gördükçe de aklımızdan çıkmayacak.

***

Etik kelimesi ahlak anlamına gelir. “Siyasi etik” kavramı da herhangi bir yasal sakıncası olmasa da siyasilerin bazı şeyleri yapmalarının toplum tarafından “ayıp” olarak görülmesi ve “ayıplı” durumuna düşmemek için bunları yapmamaları gerektiğini anlatır.

“Bal tutan parmağını yalar” sözünü de bu toplum icat etmiştir, çünkü en azından yarım yüzyıldır hep parmak yalayanları görmüş, izlemiş ve onlara alışmıştır.

Vatan, 24 Kasım 07

 

---