Annapolis fare doğurdu – Elçin Poyrazlar

 

Ortadoğu sorununun bir kez daha masaya yatırılacağı zirve, düşük beklentilerle ve dış dünyayla bağlantısı koparılan Gazze ile Batı Şeria'daki protestolar arasında başladı...

ABD'nin ev sahipliği yaptığı Ortadoğu sorununa yönelik Annapolis konferansından, İsrail ve Filistin'in, "Yol Haritası" çerçevesinde barış görüşmelerine yeniden başlaması kararı çıktı.

ABD Başkanı George Bush konferansta yaptığı açılış konuşmasında, İsrail ve Filistin'in 2008 yılı sonuna kadar iki devletli çözümü içeren bir barış anlaşması sağlamak amacıyla görüşmelere başlayacaklarını duyurdu. Bu çabalara yönelik tarafları temsil eden idari bir komitenin kurulacağını bildiren Bush, komitenin ilk görüşmeleri 12 Aralık tarihinde gerçekleştireceğini söyledi. İsrail ve Filistin'in ortak bir uzlaşı belgesi üzerinde anlaştığını söyleyen Bush, tarafların Ortadoğu Dörtlüsü'nün 30 Nisan 2003 'te yayımladığı İsrail-Filistin sorununa iki devletli kalıcı bir çözümü içeren yol haritasından doğan yükümlülüklerini acilen uygulamaya koymayı taahhüt ettiğini de ifade etti. Bush aynca Yol Haritası'nın uygulanmasına yönelik ABD, Filistin ve İsrail'den oluşan bir "mekanizmanın" oluşturulması konusunda görüş birliğine varıldığınıda bildirdi. Ortak uzlaşı belgesinde ayrıca "ABD tarafların yol haritasına yönelik taahhütlerini yerine getirmesi konusunu izleyecek ve değerlendirecek" ifadeleri yer alıyor. Bush konuşmasında, Annapolis toplantısının amacının anlaşma sağlamak değil İsrail ve Filistin arasında müzakereleri başlatmak olduğunu söyledi. Bush, Filistinlilerin istikrar ve barış kaynağı olma sorumluluğunu alması, İsrail'in de üzerine düşeni yaparak dünyaya 1967'de başlayan işgale müzakere edilmiş bir çözümle son vermeye hazır olduklarını göstermesi gerektiğini vurguladı. Bush Ortadoğu barış sürecine destek verme konusunda "kişisel taahhüt verdiğini" söyledi. Bush'un ardından söz alan Filistin Ulusal Yönetimi lideri Mahmud Abbas, Ortadoğu'nun bir "kavşakta" olduğunu söyleyerek Annapolis toplantısının barış için olağanüstü bir fırsat olduğunu söyledi. Barış görüşmelerinin Kudüs'ün nihai statüsü ve mültecilerin durumuna yönelik tüm sorunları kapsaması gerektiğini söyleyen Abbas, Doğu Kudüs'ün Filistin'in başkenti olmasını ümit ettiklerini de ifade etti.

İsrail Başbakanı Ehud Olmert ise Annapolis toplantısına gelmemek için pek çok nedeni olmasına karşın konferansa katıldığını söyledi. İsrail'in barış istediğini ve bunun için "acı ödünler" vermeye hazır olduklarını söyleyen Olmert, 1967 yılında bölgede yaratılan gerçeğin büyük oranda değişeceğini ifade etti. "Buna hazırız" diyen Olmert, barış sürecine diğer Arap ülkelerinin katılması çağrısında bulundu.

Meksika var, İran yok

40'ı aşkın ülkenin yanı sıra uluslararası kuruluşların da davet edildiği Annapolis zirvesinden somut bir sonuç çıkması beklenmiyor ancak yeni bir görüşme sürecinin başlaması öngörülüyor. Zirveye aralannda Meksika, Brezilya, Güney Afrika, Slovenya gibi Ortadoğu ile çok da ilgili olmayan ülkeler davet edilirken bölgenin ana aktörlerinden iran'ın dışarıda tutulmasının yanı sıra Gazze'nin konrolünü elinde bulunduran Hamas'ın ve Hizbullah ile Islami Cihad örgütlerinin etkilerinin görmezden gelinmesi bu çatışma coğrafyasına ilişkin uygulanabilir çözümlerin yaşama nasıl geçirileceğine ilişkin soru işaretleri yaratıyor.

Washington Post gazetesinde yer alan bir haberde, İran'ın bölgedeki gücü eski ABD'li diplomat Aaron David Miller'in şu sözleriyle ifade edildi: "İran'ın zirvede temsil edilmemesine rağmen görüşmelerin yapıldığı odadaki ağırlığı yaklaşık 2.5 tonluk bir filinkine eşdeğer. Zirveye ilişkin güç dengesi barış yapıcılardan değil, sorun çıkaranlardan yana gibi gözüküyor." Gazetenin "İran: Ortadoğu Görüşmelerinin Davetli Olmayan Jokeri" başlıklı haberinde Tahran ve müttefikleri Hamas, İslami Cihad, Hizbullah ve diğer militan grupların barış görüşmelerine büyük etkileri olabileceği kaydedildi.

Öte yandan. Annapolis toplantısı sırasında Türk basınına konuşan Dışişleri Bakanı Ali Babacan, İsrail-Filistin arasında yeni bir sürecin başlatılma kararını "ihtiyatlı bir iyimserlikle" karşıladıklarını söyledi. Daha önce benzer girişimlerin olduğunu dile getiren Babacan "önemli olan uygulama" dedi. Babacan, Filistin'de Hamas'ın, Annapolis'de dışarıda bırakılmasına ilişkin sorulara karşılık "Bu ikili görüntüden son derece kaygılıyız. İki Filistin olamaz. Beklentimiz bir an önce bu bölünmüşlüğün giderilmesi" diye konuştu. Babacan, Filistin'de seçim sonuçlarının hiç dikkate alınmamasını da doğru bulmadıklarını belirtti.

Cumhuriyet, 28 Kasım 07

 

---