Kreş patronun insafına kalacak – A. Can Demir

 

AKP hükümeti istihdamı artırmak iddiasıyla Meclis gündemine getirdiği İstihdam Paketi, sosyal bir hak olan kreşleri de özel sektöre devredecek. Böylece, devlet eliyle sermayeye yine kaynak aktarılırken, kadınlar eve kapanacak.

İstihdam Paketi, patronların, 150'den fazla kadın işçi çalıştırılan yerde kreş açma zorunluluğunu ortadan kaldırıyor. Bunun yerine, kreş hizmetini özel sektörden satın alınmasını getiriyor. Bu durumda, mevcut durumdaki kreşler kapanırken, sağlık ve eğitim gibi, sosyal bir hak olan kreş hakkı da özelleştirilmiş olacak.

Mevcut İş Yasası, patronlara ve devlete, belli bir sayıda kadın işçi çalıştırılan işyerlerinde kreş açılmasını zorunlu kılıyor. İlgili yasa maddesi şöyle;

“Yaşına ve medeni durumuna bakılmaksızın yüz ile yüz elli arası kadın işçi çalıştırılan işyerlerinde bir yaşından küçük çocukların bakılması, bırakılması ve emziren işçilerin çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından çalışma yerinden ayrı ve işyerine en çok iki yüz elli metre uzaklıkta bir emzirme odası kurulması zorunludur.

Yaşına ve medeni durumuna bakılmaksızın yüz elliden çok kadın işçi çalıştırılan işyerlerinde sıfır altı yaşındaki çocukların bakılması, bırakılması ve emziren işçilerin çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından çalışma yerinden ayrı ve işyerine yakın bir yurt ve anaokulu kurulması zorunludur.”

ZORUNLUYKEN BİLE KREŞ AÇMADILAR

Patronlar, İş Kanunu'na göre zorunlu olmasına karşın kreş ve emzirme odalarını açmamak için işçi sayısını düşük göstermek gibi çeşitli yöntemlere başvurdu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2004 yılı verilerine göre, emzirme odası ve kreş kurulması gereken işyerlerinin yarısına yakınında, bu kurallara uyulmadı. Kadın işçiler ağırlıklı olmasına karşın, emzirme odası oluşturulması gereken 85 işyerinin 42'sinde, kreş açılması gereken 131 işyerinin 70'inde kurallara uyulmayarak yasanın hükümlerine getirine getirilmedi. Yasaların, kreşle ilgili maddelerini uygulamayan patronlar, İstihdam Paketi’nin yasalaşması durumunda, bu hakkı kadın işçilere hiç yararlandırmayacak.

ÖZEL SEKTÖRE KAYNAK AKTARIMI

Kreş ve emzirme odası, kadınların sosyal bir kazanımı olarak kabul ediliyor. Bu kazanım da, “çocuk bakımının toplumsal bir iş olduğu ve sosyal devletin görevlerinden biri” olduğu kabulüne dayanıyor. Hükümetin yeni planı ile eğitim ve sağlık hakkı gibi kreş hakkı da özel sektöre açılmış olacak. Ayrıca, Başbakan Erdoğan'ın grup toplantısında yaptığı konuşmada belirttiği gibi "yeni bir sektör doğacak". Ancak bu sektör, devlet eliyle sosyal bir hakkın ortadan kaldırılmasıyla oluşturulacak. Bu durumda, devletin, kreş hakkı için işçi kadınlara ödeyeceği ve kadınların ücretlerinden kesilecek olan "kreş parası", devlet eliyle yeni doğan kreş sektörüne aktarılacak.

KADINLAR EVE KAPANACAK

Kreş ve emzirme odaları, çalışan anneler için büyük kolaylık oluşturuyor. “Çalışmak mı annelik mi?” ikilemi ile karşı karşıya kalıp da annelik tercihi yapan kadınlar için, ücretsiz kreş yokluğu uzun yıllar çalışma yaşamının dışında olmak anlamına geliyor.

Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Türkiye’de yaklaşık 5,5 milyona genç kadın, çalışabilir durumda olmasına rağmen çalışmıyor. Bu nüfusun bu kadar yüksek olmasının başında da, çalışma koşullarının kadınlara göre düzenlenmemiş olması geliyor. Hükümetin, istihdam paketi, kreşleri patronların inisiyatifine bıraktığında, çok sayıda çalışan anne, çocuklarının bakımını yüklenmek zorunda kalacağı için çalışma yaşamını terk edecek.

ANF / 07.05.08

---