Rus Ortodoksların sosyalist sembollere tahammülü yok - Rahmi Yağmur

 

SSCB’nin yıkılışının hemen sonra gizli kalmış teokratik iktidar hırslarını konuşturmaya başlayan Rus kilisesi Sovyet dönemine ait sembollere karşı tahammülsüzlüğünde ısrar ediyor. Kilise 1990’lardan itibaren iktidara yaptığı çağrılar ve yaptığı baskılarla ülkedeki sosyalist sembollerin kaldırılmasını istiyor.

Kilise geçtiğimiz günlerde Kremlin'in tepesindeki yıldız simgelerinin kaldırılıp yerine çift başlı kartalların konulmasını istedi. Rahipler ayrıca Çar 2. Nokolay’ın öldürülüşünün yıldönümünde bazı grupları sokaklara dökerek  ortaçağa olan özlemlerini açığa vurdu.

Rusya'nın son Çarı İkinci Nikola ve ailesinin öldürüşünün yıl dönümünü  Ekaterinburg ve St.Petersburg’ta kitlesel törenle anması ülkedeki etkinlik kurma çabalarının bir sonucu olarak dikkat çekiyor. Sosyalist dönemin etkisizleştirip yerine bilimsel düşünüşü getirdiği Ortodoks kilisesi şimdi eski ve yeni rejimi eleştirerek ülkedeki etkinliğini artırma peşinde. Bunun için yaptığı en önemli çıkışların başında ülkede yoğunca bulanan sosyalist sembollere yönelik itirazları.

Ülkedeki yüzlerce kent ve yerleşim sahalarındaki sosyalist önderlere ait heykellerin yanı sıra yapıların duvarlarının her karışına kabartma ve oymalarla işlenmiş sosyalist sembollerle dolu. Yine ülkede halen bir çok kasaba, sokak metro, okul ve hatta kent, sosyalist önderler ya da sosyalizme ait kavramları isim olarak edinmiş.

SOSYALİST KAHRAMANLARIN ÖLÜSÜNDEN BİLE KORKUYORLAR 

Rus Ortodoks Kilisesi Sovyetlerin yıkılışından hemen sonra yani 1990’lardan beri ülkedeki bu sembollerin kalkması için uğraş veriyor.  Ortodoks Kilisesi yine geçtiğimiz günlerde  “komünist rejimin sembollerinin ve değerlerinin tüm kalıntılarının terk edilmesi ve eski değerlere geri dönülmesi için resmi düzeyde mücadele etme kararı” aldı. Yine Kilisesinin Moskova Patriğinden yapılan bir açıklamada  “Kremlin’in Sovyetler Birliği ile hesaplaşmaya başladı ancak bugün, Sovyetler Birliği ve komünizmle hesaplaşma devam etmemektedir. Bu hesaplaşmanın devam etmesi için komünizmi yargılayan halka açık sergilerin açılması, Sovyetler Birliği devlet sembollerinin kullanılmasının terk edilmesi ve Kremlin Sarayı’nda bulunan mezarlıktaki Sovyet liderlerinin heykellerinin yıkılması gerekmektedir” demişti.

Kilise en son iktidarın çevresindeki sosyalizme ait ikonaları da gündeme getirerek Kremlinin tepesindeki yıldızın sökülerek imparatorluk döneminde kullanılan iki başlı kartalın konulmasını istedi.

HALK SOSYALİST ÖNDERLERİ UNUTMUYOR

Ancak devlete yakın kurumların dönem dönem yaptığı anket ve araştırmalara göre Rus halkının büyük çoğunluğu hala Lenin büyük ulusal önderleri olarak görürken Sosyalist dönemi –kısmi bazı yönlerini eleştirmekle birlikte -  tarihlerini en parlak dönemi olarak değerlendiriyorlar.

Bunlardan en yakın dönemde yapılanlardan bazılarından çıkan sonuçlar Lenin ve Stalin’in hala en çok kabul edilen önderler olduğunu gösteriyor. Buna örnek olarak Devlet televizyon kanalı   “Kanal Rusya” tarafından yapılan bir yarışmada en ünlü 500 Rus arasında ilk sıralarda SSCB’nin kurucuları ve yöneticileri Lenin ve Stalin ilk sıralarda yer alınması gösterilebilir.

 Kanal Rusya’nın öncülüğünde Rusya Bilimler Akademisi Rus Tarihi Enstitüsü ve Kamuoyu Görüşü Vakfı'nın ortaklaşa gerçekleştirdiği bir araştırmada, Stalin Internet üzerinden kullanılan 1429300 oyun 175964’ünü alarak birinci sırada yer almış, ünlü Rus tiyatrocu, sinema oyuncusu ve müzisyen Vladimir Vısotskiy ikinci sırada Lenin, 105964 oyla üçüncü sırada yer almıştı. Araştırma sonuçlarını değerlendiren bilim adamlarının bir kısmı, araştırma sonuçlarının Rusya halkının Lenin ve Stalin dönemine yaşanan güçlü Rusya’nın kurulmasına değer verdiğini gösterdiğini belirtti.

SOSYALİST SEMBOLLERİ KALDIRMAK İÇİN RUSYAYI YIKMAK GEREK
 
Rusya’da halen 5 binden fazla cadde ve sokak ismini Lenin’den alıyor,  Lenin’in hala ülke çapında 20 bin büstü ve 1800 heykeli var. Rusya’da hala  kasaba sokak ve caddelin isimlerinin yüzde 80’i Sosyalist dönemin kahramanlarına (Kuybişev, Brejnev, Kuybişev, Andropov) yada (Proleterskaya, Komsomolskaya, Marksistkaya) kavramlarına ait.  Sadece bunlarda değil ülkede hala en ünlü markalardan çikolata veya ayakkabı markaların isimleri bu döneme ait kavramlardan oluşuyor. 

Rusya’da Sovyetlere ait izler bununla sınırlı değil, örneğin ikinci dünya savaşında yerle bir edilen St. Petersburg Sovyet rejimi tarafından ve kendi sembolleriyle donatılmış olarak yeniden inşa edildi. Sadece bu kent değil Sibirya’dan Moskova’ya kadar Rusya’nın her devlet dairesinin,  okulunun veya (özel mülkiyet olmadığı için) site ve evin üstüne özenle yapılmış bir Sovyet sembolü bulunuyor.

Bunları yıkmak için en radikal girişimleri Yeltsin iktidarda bulunduğu sürece zamanın büyük çoğunluğunu heykel yıkma, coğrafi isim değiştirme, harita yenileme gibi icraatlarla geçirdi. Ancak Yelsin bununla bu sembollerin yüzde beşini bile kaldıramadı. Devlete getirdiği mali yükte işin cabasıydı. Çünkü bu sembolleri kaldırmak için koca ülkeyi yıkmak yerle bir etmek gerekiyordu.

ORTODOKS KİLİSESİ ETKİNLİK VE ZENGİNLİK SAVAŞI VERİYOR

Ama Rus Ortodoks kilisesi bu hayallerinden vazgeçmiyor. Çünkü ideolojik savaş aynı zamanda bir etkinlik savaşı olarak önem kazanıyor.  Örneğin son dönemlerde kilisenin malvarlığı ve ticari faaliyetlerinden kazandığı yüksek meblağlarla gözlerden kaçmıyor. Geçtiğimiz günlerde “Sobesednik" dergisinin gündeme taşıdığı bir habere göre Rusya’daki Ortodoksların ruhani yönetimi, yaptığı yatırımlardan yılda milyonlarca euro kazandı.

Kilisenin, Moskova’nın en prestijli semtlerinde 100’den fazla arsa sahibi olduğu ayrıca, lüks konut inşaatı işine de girmiş oldukları görüldü. Kilise yatırım sorumlusu Yelena Şulgina, Tver bölgesinde “Tver City” adında inşa edilmesi planlanan lüks konut kompleksinden kilisenin en az yüzde 40 kar sağlamayı hedeflediğini söylemişti.

Ayrıca Kilisenin sermayesinin büyük bir bölümü ini hizmetlerden geldiğini gizlememişti. Yine ülkedeki bir çok kilise ve katedralin içine girmek bile biletle. Kilise ayrıca bu dini mekânlarda fotoğraf çekmek isteyenlerden de ek ücretler alıyor kilise dini törenler için bile büyük miktarlarda para talep ediyor.

Kilise ise tüm bunları, “1917 devriminde yok edilen dini değerleri yeniden diriltmek adına” yaptığını iddia ediyor. Oysa bağımsız gözlemciler Rus Ortodoks kilisesinin Ortaçağın zenginlik ve iktidar hevesleri taşıdığı ve buna göre hareket ettiğini belirtiyor.

 

>

---