Üç büyüklerin durumu – Mahfi Eğilmez

 

Dünyanın en büyük üç ekonomisi ABD, Avro Bölgesi ve Japonya. Bu ekonomilerin önemli göstergeleri itibarıyla karşılaştırılmasını aşağıdaki tabloda sunuyorum. Bu tablo 2007 sonu verilerine dayanıyor. Bu üç ekonominin GSYH’ları toplamı dünya GSYH’sının yüzde 44’ünü oluşturuyor. Kişi başına gelirleri (satın alma gücü paritesiyle) 42 bin ile 59 bin dolar arasında değişiyor. Bu üç ekonominin dünya ihracatındaki yeri yüzde 43.3. Özetle bu üç ekonomi dünya ekonomisinin kabaca yüzde 40’tan fazlasını temsil ediyor.

ABD ekonomisi aşağı yukarı bir yılı aşkın bir süredir durgunluğa girmiş durumda. Bu durgunluğun bir resesyona dönüşüp dönüşmeyeceği tartışılıyor. Bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 0.9, ikinci çeyreğinde yüzde 1.9 oranında bir büyüme yakalayarak resesyona girmeyeceğinin sinyallerini verdi. Buna karşılık enflasyon yıllık bazda yüzde 5.5’e, işsizlik ise yüzde 5.7’ye ulaştı. Resesyona girmemek için Fed ve Hazine her türlü ahlaki çöküntüyü göze alarak piyasalara müdahale ettiler ve sonuçta büyümeyi artıda tutmayı başarırken öteki göstergelerin bozulmasının yolunu açtılar. Tercihlerinin doğru olup olmadığını zaman gösterecek ama şimdilik sistemik krizi önlemiş görünüyorlar. Önümüzdeki dönemde Fed’in faiz artırımına gitmesi sürpriz olmayacak. 

Avro bölgesi ekonomisi başlangıçta ABD ekonomisi kadar sıkıntılı görünmüyordu. Ama son açıklanan veriler burada da sıkıntıların arttığını ortaya koyuyor. 2008’in ikinci çeyreğinde yaşanan yüzde 0.2 oranındaki düşüşle bölgenin ekonomik büyümesi yıllık bazda yüzde 1.5 düzeyine geriledi. Bölgenin lokomotifi konumundaki Almanya’da ilk çeyrek yüzde 1.5 olan büyüme ikinci çeyrekte yüzde 0.5’lik bir küçülmeye dönüştü. Fransa ve İtalya’da küçülme yüzde 0.3 olarak gerçekleşti. Son verilere göre Avro bölgesinde enflasyon yüzde 4, işsizlik oranı ise yüzde 7.3 oranında bulunuyor. Bir yandan enflasyon yüksek seyrederken bir yandan da büyümedeki düşüş Avrupa Merkez Bankası için zor bir döneme girildiğini ortaya koyuyor. Avrupa Merkez Bankası’nın faiz aracını önümüzdeki dönemde nasıl kullanacağı merakla bekleniyor.

Japonya, son iki yılda, uzun yıllardan beri içinde bulunduğu durgunluğu atlatacak aşamaya geldiğinin sinyallerini veriyordu. Tam o aşamada ABD’den başlayan daralmanın dalgalarıyla karşılaştı ve yeniden bir durgunluk sürecinin içine doğru yol almaya başladı. 2008 yılının ilk çeyreğinde yüzde 0.8 büyümüş olan Japonya, ikinci çeyrekte yüzde 0.6 oranında küçülme yaşadı. Japonya’da işsizlik yüzde 4.1’e yükselirken enflasyon yıllık bazda yüzde 1.2 oldu. Bu oran Japonya’da son dönemde yaşanan en yüksek enflasyona işaret ediyor.

ABD’de başlayan durgunluk öteki büyük ekonomileri de etkilemeye başlamış durumda. Bakalım onlar da ahlaki çöküntüyü tercih edip sistemi kurtarmayı deneyecekler mi?

Radikal / 21.08.08

---