Avrupa basınından özetler

 

Finans krizi ve batık bankaları kurtarma paketinin Amerikan Kongresi’ne takılmasının ardından borsalarda patlak veren dalgalanmalar Avrupa basının ele aldığı başlıca yorum konusu.

Alman Frankfurter Allgemeinne Zeitung gazetesinin değerlendirmesi şöyle:

 “Amerikan kurtarma planının ret edilmesi, sadece hisse senetlerinin değer kaybetmesine yol açmakla kalmayacağa benziyor. Cumhuriyetçi temsilciler meclisi üyelerinin üçte ikisi, Demokratların isse üçte birinin parti grup başkanlarına, partilerine ve Başkan adaylarına kafa tuttuklarına Washington’da uzun zamandır rastlanmamıştı. Onaylanması için defalarca kamuoyuna seslendiği projenin kendi milletvekilleri tarafından bloke edilmesi, Başkan Bush’un iç politikada da topal ördeğe döndüğünün resmidir. Bu bakımdan Almanya Başbakanı’ndan gelen ‘Washington ödevlerlini yapsın’ çağrısı da boşa gidecektir.”

 Almanya’dan Süddeutsche Zeitung gazetesi, ‘Uçurumun eşiğindeki dünya ekonomisi’ başlıklı yorumunda kurtarma planının ‘ehveni şer’ olduğunu yazıyor:

 “Kurtarma paketinin şimdilik askıya alındığı Pazartesi günü Dow Jones endeksinin 11 Eylül’dekinden daha fazla puan kaybetmesi, finans krizinin bütün dünyayı nasıl korkuttuğunun göstergesiydi. Amerika ve Avrupa’da bankalar çöktükçe, küçük tasarruf sahibini endişeli bekleyiş alıyor. Kriz ülkeleri resesyona sürüklediği için işini kaybetme korkusu büyüyor. Artık herkes uzun süre güvensizlik içinde yaşamayı göze almak zorunda. Finans sistemindeki güvensizlik ortamının dengelenmesi, Amerikan kurtarma planının, ürkütücü boyutlarına rağmen başarıya ulaşmasına bağlı. Çünkü bundan sonra olabilecekler karşısında bugünkü kriz devede kulak kalabilir.”

 Fransız La Montagne gazetesi, siyasi otoritenin inisiyatifi ele alması gerektiğini vurguluyor:

 “Sadece finans krizinin dünyayı sarsışına değil, aynı zamanda savaş sonrasının toplum düzenine şekil veren sistemin iflasına da tanık oluyoruz. Parayla para kazanma yönteminin teklemeye başlayıp sonunda duvara toslayacağı malumdu. Durumu kontrol altına almak, mağdurun cebini boşaltmakla değil, katma değer artı istihdam yaratan sermaye ve işgücünü ödüllendirmekle mümkün olabilir. Aksi takdirde spekülasyon uyuşturucusunun, ekonomik büyüme olmadan da mali kazanç sağlanabileceği masalına herkes kanar.”

 Paris’te yayımlanan Liberation, ‘özel çıkarların aşılmasıyla büyük işlerin başarılabileceğini anlatan Amerikan ideallerinin, toplum yararına uzlaşma sağlamayı zorlaştırdığını’ belirtirken, Le Figaro gazetesi de, kurtarma planını destekleyen başkan adaylarının da Kongre tarafından en az Başkan Bush kadar cezalandırıldıklarını vurguluyor. Avusturya’nın Der Standard gazetesinde ise şu yorum dikkat çekiyor:

 “Yeni ABD Başkanı’nın ilk görevi darmadağın durumdaki mali piyasaları kontrol mekanizmasını tek merkezde toplamak olmalı. Avrupa’daki banka iflasları, AB’nin de aynı yola başvurmasının kaçınılmaz olduğunu gösteriyor. Aksi takdirde globalleşen dünyanın para dolaşımındaki riskleri şeffaflığa kavuşturmak mümkün olamaz. Dünyanın bir numaralı ekonomik gücü gibi müreffeh devletler topluluğu AB de artık, ‘yıkılmasına göz yumulamayacak kadar büyük’ kuruluşları her tökezlediğinde vergi geliriyle kurtarmaktan vazgeçmelidir. Almanya’nın en büyük ticari bankası Deutsche Bank’ın 2 trilyon Euro’luk borcu Avusturya’nın milli gelirinin yedi buçuk katına tekabül ediyor.”

DW-World  Turkish / 01.10.08

---