Alman basınından özetler

 

Merkez bankalarının piyasalara müdahalesi, borsalardaki düşüşü engelleyemedi. Alman basınında öne çıkan yorumlarda, krizin derinleşmekte olduğu değerlendirmesi yapılıyor ve şirket yöneticileri sorumsuzlukla suçlanıyor.

Frankfurter Allgemeine Zeitung, önde gelen merkez bankalarının ortak eylem planını konu alıyor yorumunda.

“Merkez bankalarının tutumu etkileyici olduğu kadar endişe verici de. Merkez bankalarının böyle bir ortak eyleme girişmesi piyasaların durumunun ne kadar kötü olduğunu gösteriyor. Amerikan ipotek piyasasındaki krizin, birkaç banka, sigorta ve yatırım fonunun kaderinden daha fazlasını etkilediği giderek daha açık bir şekilde görülüyor. Tüm mali sistemin istikrarı tehlikede. Çünkü istikrarın temeli olan piyasa aktörlerinin birbirine güveni büyük yara almış durumda. Ve bundan artık kredi sıkıntısı çeken şirketler ve tüketiciler de zarar görmeye başladı.”

Tageszeitung’un yorumu ise şöyle:

“Pek çok devlet ve merkez bankası yapabileceğinin en fazlasını yaptı. Daha fazlası mümkün değil. İngiltere bankalarının büyük bölümünü devletleştirdi. ABD’de faizler çok düşük. Halbuki Amerikan faizlerinin yıllardır düşük seyretmesi şu anki kredi krizinin nedenlerinden biri. Şu an kurtarma girişimi olarak görünen, bir sonraki krizi tetikleyici etki gösterebilir. Yatırımcıların endişesi boşuna değil. Merkez bankaları güçsüz durumda ve daha da güçsüzleşecekler. Bu da gelecek için iyi bir tablo oluşturmuyor.”

Financial Times Deutschland gazetesi ise tüm müdahalelere rağmen borsalarda paniğin sürdüğünü belirtiyor, ancak uzun vadede merkez bankalarının faiz indirimi kararının korkulan kredi sıkıntısını engelleyeceğini belirtiyor. Bild gazetesinin yorumu ise şöyle:

“Borsa bir aşağı bir yukarı dönme dolap gibi inip çıkıyor. Sadece geçtiğimiz gün DAX’taki en yüksek ve en düşük değer arasındaki fark yüzde 10’du. Merkez bankalarının ortak faiz sinyali ekonomiye yarayacak olsa da piyasalarda çok fazla etki göstermedi. Bu kadar güçlü bir müdahale son olarak 11 Eylül saldırılarının arkasından yapılmıştı. Ancak piyasayı bankalar gibi küçük yatırımcılar da oluşturuyor. Küçük yatırımcıların şu an sakinliği korumaları iyi. Korku, hırs kadar kötü bir danışmandır. Sonuçta şu an soğukkanlılığını koruyan sadece kendi tasarrufunu değil, tüm ekonomiyi de kurtarmaya katkıda bulunacaktır."

Süddeutsche Zeitung ise yorumunda iş dünyasındaki patronların tutumunu eleştiriyor:

 

“Alman ekonomisinde niye bir dayanışma fonu yok? Böyle bir fonla yük dağıtılabilir, sembolik de olsa büyük patronlar ve şirketler bu fona para ödeyebilir. Ama böyle bir sorumluluk hissinin izine bile rastlamak mümkün değil. Tam aksine devletin kurtardığı Hypo Real Estate örneğinde görüldüğü gibi, patron yılda 500 bin euro emeklilik maaşını garantiliyor. Krizin eninde sonunda normal vatandaşın izanına kalması acı bir şaka gibi. Vatandaşların makul davranıp paralarını çekmek için banka şubelerine akın etmemeleri gerekiyor. Çünkü aksi takdirde yine kendileri zarar görecek. Vatandaşlar, çalışanlarını masraf kalemi olarak gören ve şimdi hızla kendi paralarını çeken yatırım bankacılarından daha fazla sorumluluk göstermek zorunda.”

Kölner Stadt Anzeiger gazetesi ise mali krizin ABD’deki seçim kampanyalarına yansımalarını konu alıyor: 

“Seçim kampanyasında başarı, uygun zamanda doğru düğmeye basabilmekten, seçmeni neyin çekeceğini bilmekten geçer.  Mali kriz ışığında Demokrat Başkan adayı Barack Obama kampanyası için ideal parolayı buldu: Piyasalara sınırlamalar getirilmesi, orta sınıfa yardımlar. Obama bu konulara odaklandığından Cumhuriyetçi rakibi John McCain’e karşı televizyon düellosunda da puan toplamayı başardı. Seçmen, ekonomik sıkıntıda adaletin sağlanması konusunda Demokratlar’a daha fazla güveniyor. McCain’in aklına ise bu konuda söyleyebilecek daha fazla bir şey gelmiyor. Sertlik çaresizliğin göstergesidir. McCain hangi düğmeye basacağını bilmiyor.”

DW-World Turkish / 09.10.08

---