‘Siluet’ şaşkınlığı! - Oktay Ekinci

 

 

İstanbul’un tarihsel merkezi “Suriçi”yle aynı fotoğraflarda yer alan gökdelenlerin “uygunsuz komşuluk”ları gazetelere sürmanşet olunca herkes ayağa kalktı: “Tarihi siluet elden gitti.” E böylesi durumlarda “günaydın”‘(!) denir.

Ve eklenir: “Bu taa baştan açıkça belirtildiğinde sustuğunuz için, artık kına yakın..” Çünkü yapıların enleri, boyları ve her şeyleri, inşaatlar yükselmeden önce, onaylı imar planlarından ve ruhsat verilen mimari projelerinden zaten belli olur. Bunu, herkes bilemese bile başta belediye başkanı ve imar kurmayları olmak üzere tüm uzmanlar bilirler...

Nitekim son günlerin tartışma konusu, Zeytinburnu’ndaki kule binaların Tarihi Yarımada’nın genel peyzajını olumsuz etkileyeceği, projeyi “ruhsattan önce” inceleyen Mimarlar Odası’nca da saptanmış; tüm yetkililer uyarıldığı gibi, basına da durum bildirilmişti.

O günlerde oralı bile olmayanların, inşaat yükseldikten sonra “bu ne rezalet” demelerini şöyle yanıtlamak gerek: “Asıl sizin durumunuz rezalet. Kulelerin tarihi siluete eklemleneceği açıklandığında kısa haber bile yapmayıp; şimdi, iş işten geçtikten sonra ortalığı ayağa kaldırmak, nasıl bir gazetecilik anlayışıdır?”

‘Çekince Raporu’ndan

Mimarlar Odası, “bu gibi durumlar yaşanmasın” diye önceden, projeleri denetlerken “Mimari ÇED” uygulaması yapıyor. Plan ve projeler, kente ve çevreye uygunsuz bir yapılaşmayı öngörüyorsa, mimarlıkta ve şehircilikte “duayen”lerin bulunduğu Danışma Kurulu’nca düzenlenen “çekince raporu”, belediyeyle birlikte tüm ilgililere ve basına sunuluyor. Suriçi’ne siluet darbesini vuran özensiz yükseklikteki yapılaşma için de taa 2010 Ağustos’unda düzenlediği raporunda bakın neler söyleniyor:

“Bu parseller Tarihi Yarımada’yı ve surları doğrudan etkileyecek bölgededir. UNESCO ‘Alanın görsel bütünlüğü korunmalı ve yüksek yapılaşmayı önleyecek bir etkileme bölgesi tanımını getirmelidir’ dediği halde umursanmadan, 117 m’lik gökdelen inşasına kalkışmak; tarihi silueti tahrip edecektir. İleride ‘geri dönülmesi imkânsız kayıplar’a neden olmamak adına ruhsat işlemleri durdurulmalı; imar kuralları yeniden ele alınmalıdır.”

Bunlara belediyenin aldırmadığı anlaşılıyor… ancak, medyada da yer almadığı gibi, son tartışmalarda aynı raporu “anımsatan” Mimarlar Odası’nın 15 Eylül’deki basın açıklamasını bile ara ki bulasın..

Dahası, son KHK’lerle meslek odalarının bu gibi kentsel cinayetleri önceden saptayıp yetkilileri uyarması da engellenmeye çalışılıyor; ama kimsenin yine kılı kıpırdamıyor.

Tİimsah Gözyaşları

Peki, İstanbul’un “mimar” Belediye Başkanı Kadir Topbaş ne diyor; aynen aktaralım: “Maalesef bu binalar hoş olmayan bir görüntü oluşturuyor. Konuyu takip ediyoruz. Binalara ruhsat verilirken İstanbul siluetini etkileyeceği öngörülmemiş!” (YAPI-Eylül 2011)

Hadi diyelim ki Başkan “ruhsat vermeyin” uyarısını yapan raporu vakit ayırıp oku(ya)madı. Bir mimar olarak binaların oluşturacağı durumu kendi onayladığı “plan”a ve buna göre tasarlanmış “proje”ye bakarak da göremedi mi?

Şunu kim bilir kaçıncı kez anımsatıyoruz; İstanbul’da ve diğer birçok kentimizde korunması gereken siluetlerden önce, asıl “imar anlayışı” değişti. Emlak rantını olabildiğince yükseltmek uğruna ne mimarlığın ne de şehirciliğin temel ilkelerine uyuluyor...

“Çevreye ve şehirciliğe uymalısınız” diyen Odalar ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bağlanarak susturulmak isteniyor.

İmardan sorumlu yetkililerin, planları ve projeleri onaylayanların ve yatırımcıların adeta “organize suç ortaklığı”nda gerçekleşen bu gibi ayrıcalıklı yapılaşmalara engel olabilecek eldeki son yasalar ise yeni KHK’lerle tümüyle geçersiz kılınıyor.

Ne dersiniz; bir yandan bu KHK’lere el ovuşturup, bir yandan da “Silueti korumak zorundayız” diyenler, timsah gözyaşları dökmüyorlar mı?

Cumhuriyet / 02.10.11

---