İşgalden yeni Çay Partisi çıkar mı? - Fehim Taştekin

 

Birkaç haftadır hırsın, açgözlülüğün ve paranın kâbesini ‘taşlıyor’ Amerikalılar; sistemin kalbine vuran sloganlar atarak… Kalkışmanın adı ‘OccupyWallStreet’ (OWS). Yani “Wall Street’i işgal et”. Zuccotti Parkı’nı ABD’nin Tahrir’i yapmak istiyorlar. New York’tan başlayıp Los Angeles’tan Boston’a kadar çok sayıda kente sıçrayan değişim baskısı için ‘Arap Baharı’ benzetmesi demokrasiye ‘ihraç malı’ ve ‘küresel kapitalizmin enstrümanı’ muamelesi yapan Amerikan kibri için incitici olabilir. Bunun yeni bir ‘Çay Partisi’ dalgası olarak algılanması normal. Amerikan hafızası için bu çağrışım meseleyi daha kavranabilir kılıyor.

Gerçi yeni yüzyıl, 2008’de çakma bir Çay Partisi’ne tanık olmuştu. Bunun orijinal Çay Partisi’nin ruhuyla zerre kadar ilgisi yoktu. Orijinali, 1773’te Boston’da İngiliz hükümetinin tanıdığı ayrıcalıklarla Amerikalıları sömüren Doğu Hindistan Ticaret Şirketi’nin gemisindeki çayların körfeze dökülmesiyle başlamıştı. Siyasetin koruyucu kanatları altında ayrıcalıkların keyfini çıkaran, vergiden muaf sermayeye karşı sivil isyandı. Devletin sermayeye karşı halkı koruması isteniyordu.

2008’deki Çay Partisi ise muhafazakâr milyarderlerin finansmanıyla parlamıştı. Wall Street’le simgeleşen sermayenin popülist kalkışmasıydı. Petrol kokuyordu. Hedef düzen değildi. Bu açıdan bakıldığında OWS, orijinal Çay Partisi’ni çağrıştırıyor. Yeni dalga yüzde 1’lik azınlığın tahakkümüne karşı yüzde 99’un hisleri üzerinden kabarıyor. Şirketler ya da lobiler demokrasisine karşı bir isyan bu.

Doğu Hindistan’ın çağdaş sürümleri Goldman Sachs, Bank of America, General Electric gibi şirketler hedef. Benzer bir eyleme 1967’de Abbie Hoffman’ın savaş karşıtı ‘çetesi’ Yippies imza atmıştı. Grubun New York Borsası’nı işgal eylemi tabi kitleselleşmemişti.

Tahrir’le örtüşen taraf

Sistemin kalbini hedef alması nedeniyle OWS, Tahrir’le aynı frekansı paylaşıyor. Birinde nefret figürü bir diktatördü, ötekisinde her alanda Beyaz Saray ve Kongre’yi esir alan ‘sermaye diktatörlüğü’. Tabi Amerikalıların özgürlük gibi dertleri yok.

İsyanın dinamikleri ekonomik. Şöyle ki 25 milyon Amerikalı işsiz. 50 milyon kişinin sağlık sigortası yok. 100 milyon yoksulluk sınırında debeleniyor. Kuponla yaşayanların sayısı 46 milyon. 400 zengin 180 milyon Amerikalıdan daha çok kazanıyor. Bir eylemcinin deyimiyle “Bu ülkenin ürettiği sadece savaş. İş olanağı sadece orduda var.”

Herkes merak ediyor: Amerikalılar neden 3 yıl bekledi? Öteki Amerikalılara umut olmuş ilk siyah Başkan Barack Obama’ya tanınan krediydi belki öfkeyi tutan. Evet bu enkaz George W. Bush’tan kalmaydı. Ne var ki Obama, Wall Street’in çıkarlarını gözeten adamların kendisini kuşatmasına izin verdi. 700 milyar dolarlık kurtarma paketi bankerleri kurtardı, yığınları değil. Obama’nın bir ‘seçkin’ gibi yükseldiği, beyaz yüze siyah maske olduğu görmezden gelindi. “İflasın sorumlusu Bush’a neden isyan etmediniz” diye soranlar da yok değil. Onlara göre OWS ırkçı. Bu çok su kaldırır bir suçlama.

Soros pek anlayışlı

Medyaya yansıdığı kadarıyla Zuccotti’de çok sayıda fikir tartışılıyor. Gerçek kişinin haklarıyla donatılmış tüzel kişiliklere (corporate personhood) son verilmesi, borsa ve döviz işlemlerine vergi konulması (Tobin Tax), bankaların millileştirilmesi, sağlık hizmetlerinin kamulaştırılması, sendikaları üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması bunlar arasında. Tam bu noktada 2008’te Çay Partisi düzenlemiş Cumhuriyetçi başkan adayı Mitt Romney’in yeni hareketi ‘tehlikeli’ ve ‘sınıf savaşı’ diye nitelemesini not etmeli. Tabi 700 milyar dolarlık kurtarma paketine bayılan para sihirbazı George Soros’un “Göstericileri anlıyorum” demesini de.

Talepler sosyalist çağrışımlı olunca omurgaları Wall Street’te olan medya da Tahrir’e gösterdiği ilginin onda birini buraya göstermiyor. El Cezire’nin Tahrir’de yaptığını yapan yok. Sendikalar da bu işi asılırsa ‘müreffeh şirketler’ döneminin sonu ve göstericilerin dillendirdiği ‘gerçek demokrasi’ hiç olmazsa düşlerin kapsama alanına girebilir.

Radikal / 06.10.11

---