Terbiyesiz dereler - Güven Akan

 

Antalya başta olmak üzere pek çok yerde son günlerde büyük sel felaketleri yaşanıyor. Nedeni: Yağışlarla dolan derelerin taşması ve etrafındaki yerleşim alanlarını su altında bırakması. Dereler, var oluşları gereği düzensiz akan oluşumlardır. Türkiye’deki derelerin çoğu yazın kurumaya yüz tutuyor ve sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında yeniden canlanıyor.

Dereler olmasa ve akmasa, ne içecek su bulabilirdik, ne tarım yapacak toprak ne de denizde balık. Çünkü dereler, tüm yerküreyi vücudumuzu saran kılcal damarlar gibi sarıyor ve içlerinden akan suyla birlikte alüvyonlu toprağı, besini ve oksijeni dünyanın dört bir köşesine taşıyor. Bu, doğanın değişmez kuralı. Derelerin durması, aslında yaşamın durması anlamına geliyor. Durum böyleyken, Antalya dereleri neden taştı ve insanların ölümüne neden oldu?

Çünkü yaşadığımız çağda dereleri ‘dünyanın kılcal damarları’ değil de, ıslah edilmesi gereken canavarlar gibi görüyoruz.

Derelerin üzerini evler, yollar ve betonla örtüyoruz. Hoşumuza gitmeyen bir yerden akıyorlarsa, üstünü kapatıyoruz. O da olmazsa, taşkınları önlemek amacıyla terbiyesiz dereyi her iki taraftan da beton setler arasına alarak ‘ıslah’ ediyoruz. Yağışların azaldığı günler bitip de sonbahar geldiğinde ise evdeki hesap çarşıya uymuyor. Yollar ve binalar, derelerin önünde set işlevi görüyor ve sular yükseliyor. Islah kanalları dereye dar geliyor, dere taşıyor.

Ayamama Deresi’nde iki yıl önce üst üste yığılmış ve iskambiller gibi birbirinin üzerine yıkılmış TIR’ları izlerken şunu düşünmeden edememiştim. TIR şoförleri için derenin kenarını otopark ilan eden insanlar, bu akşam nasıl uyuyacak? Ortadaki tabloya, doğanın hikmeti demeyi nasıl sürdürecek? 

Biliyorum ki, şehirlerin etrafındaki derelerin çoğu ıslah edilmiş olmasına rağmen konuyla ilgili yetkililer çözüm için şunu demeye devam edecek: “Islah edeceğiz”.

Demek ki asıl ıslah edilmesi gereken dereler değil, ülkenin suyunu 60 yıldır rant için yönetenler. İnsanların canını alan ise sel değil, dere yataklarında inşaat yapılmasına göz yuman yöneticiler.

Radikal / 12.10.11

---