Meclis İnsan Hakları Komisyonu’nun tersaneler raporu

Tersanelerde üst üste meydana gelen ölümlerin ardından Meclis’te bir günah çıkarma operasyonu başladı. Konuya dair komisyonlar kuruluyor, araştırma ve incelemeler yapılıyor. Fakat bu yapılanların Türkiye’de gittikçe artan iş cinayetlerinin gerçek sebebi olan taşeronlaştırma, iş güvenliğinden yoksun ve güvencesiz çalıştırmanın önüne geçmesi gibi bir ihtimal bulunmuyor.

TBMM İnsan Hakları Komisyonu uzmanları tersanelerde üst üste meydana gelen ölümler üzerine bir rapor yayınladı. Rapora göre:

- Türkiye'de 4'ü TSK'ya, 2'si kamuya ait toplam 62 tersane bulunuyor.

- Tersanelerin Türkiye ekonomisi içindeki payı 2,5 milyar dolar.

- Tuzla'da bulunan 48 tersanede 14 bin 131 işçi çalışıyor. Yan sanayide dikkate alındığında bu sayı 85 bine çıkıyor.

- Tuzla tersanelerinde 563 taşeron firma faaliyet gösteriyor.

- Doğrudan işverene bağlı ve kadrolu çalışan sayısının toplam çalışan sayısının ancak yüzde 10'u kadar. İşçilerin yüzde 90'nın ise taşeron firmalarda çalışıyor.

- Kadrolu işçiler ayda ortalama 800-1250 YTL ücret alıyor. Taşeron firmalarda çalışan işçiler ise günlük 50 YTL yevmiye alıyor.

- 1985 yılından bu yana Tuzla tersanelerinde toplam 80 işçi hayatını kaybederken bu ölümlerin 50’si son 7 yılda meydana geldi.

- Çalışma Bakanlığı 2003’ten bu yana tersanelerde 4 ayrı denetim yaptı. Eylül-Ekim 2007’de yapılan denetimde 41 işyerinin denetlendi, 103 ayrı başlıkta 509 noksanlık bulundu, eksiği olan firmalara toplan 196 bin YTL para cezası uygulandı.

- Aralık 2006-Eylül 2007 döneminde Tuzla tersanelerinde 386 iş kazası meydana geldi. Bu kazalarda 8 ölüm, 2 uzuv kaybı, 376 yaralanma gerçekleşti. Ölümler düşme, elektrik çarpması, boğulmadan kaynaklandı.

- 1985'ten beri 31 şirkette gerçekleşen 80 ölümden 12'si Tuzla Turizm AŞ'de meydana geldi. Aliağa Tersanesi'nde 7, Gemak, Çelik Trans, Torgem tersanelerinde ise 5'er ölüm gerçekleşti. Tuzla'daki ölümlerin engellenmesi için önlemler alınmasını isteyen MHP İstanbul Milletvekili Ali Torlak'a ait Torlak Tersanesi'nde ise bugüne kadar 3 işçi hayatını kaybetti.

Limter-İş, TMMOB ve İTO’nun raporu

Limter İş Sendikası, TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu, İstanbul Tabip Odası ve İstanbul İşçi Sağlığı Enstitüsü'nün ortaklaşa hazırladığı raporda, tersanelerde çalışan işçi ve mühendislerin tanıklıklarına da yer verildi. İsimleri gizli tutulan çalışanlara göre, tersanelerde yaşanan ölümler hiç şaşırtıcı değil! Raporda, işçilerin ve mühendislerin anlattığı çağdışı ihmallerden bazıları şöyle:

• Ölümler sıfır gemiden çok tamir gemilerinde oluyordu. Nedeni tesadüf değil, işi hızlandırma. Kablolar riskli, işi en sıkı tutan tersanede bile riskli kablo var. Oksijen hortumlarında ekler var. Patlama riski doğuyor tabii. Tamir gemilerine gitmiyoruz tehlikeli diye.

• Bakanlıktan geldiler. Taşeronlar hepimizi konteynırda topladı. 'Eğer bakan gelir sizi çağırır sorarsa biz ustabaşıyız, taşeron değiliz' deyin dediler. Müfettiş gelecek diye hayret ettik. Bize yeni ayakkabı, yeni baret, tulum, eldiven, emniyet kemeri verdiler. Müfettişin geleceğini bize önceden haber vermişlerdi. Müfettişler zaten haberli geliyor.

• Atölyede yangın çıkıyor, yangına müdahale edecek yangın tertibatı hiç yok. Köpük, tiner, marangoz, talaş, polyester yan yana. Aralarında bölme yok. Orada da 150 kişi çalışıyordu toplam. Yangın çıktı. Ben o gün yoktum. Müdahale edemediler.

• (Bir mühendis) Bizim aldığımız blokların teslim tarihi belli. Taşeron açısından ne kadar erken biterse o kadar maliyetten düşüyorsunuz. İşin erken bitmesi işçilere daha az yevmiye ödenmesi anlamına geliyor. Az işçi ile çok iş yapılarak en üst performans elde edilmeye çalışılıyor.

• (Ölen bir işçinin yakınları) Sabah dokuzda başlamıştı. 4.5 senedir gece 23.00'e kadar çalışıyordu. 4 ay önce çay molalarını 10'ar dakika azaltarak ve yemek saatini 1 saatten yarım saate düşürerek çıkış saatini 22.00'ye düşürmüşler. Hepimiz aynı anda iznimizi denk getirdik. Abim de gelecekti bizimle. Fakat bir yük gemisi çıkmış. İzin vermemişler. O hafta bizimle izne gelmesi gerekiyordu.

Sendika. org / 22.02.08