Babacan ve Rice "yardım gemisi"ni görüştü

 

Dışişleri Bakanı Ali Babacan, ABD Dışişleri Bakanı Condoleeza Rice ile Brüksel'de, "yardım gemisi" krizini görüştü. İki bakan ABD'nin Gürcistan'a yapacağı insani yardımın "nasıl gerçekleşeceği" yolunda alternatif yolları masaya yatırdı.

İki bakan başbaşa yaptıkları görüşmede, Amerika'nın Gürcistan'a göndermek istediği insani yardımın bölgeye ulaşması konusunda mutabakata vardı.

Karayolu, havayolu ve demiryolu seçeneklerinin değerlendirildiği görüşmede deniz yolunun yani boğazların, nasıl kullanılacağı da konuşuldu.

Boğazlardaki trafiği düzenleyen Montrö Anlaşması'nın "izin vermediği" askeri gemiler yerine özel ticari gemilerle ya da farklı bandralı gemilerle yardımların gerçekleştirilmesi gibi "seçenekler" üzerinde duruldu. Yardım için geçen gemilerin anlaşma sınırlarını delmemek için, hemen geri dönmeleri de gündemde.

CNN TÜRK' e görüşmeyle ilgili bilgi veren yetkililer, Montrö'nün, ABD ile pazarlık konusu yapılmasının söz konusu olmadığının altını çizdi.

Amerikan CNN televizyonu ise, ABD Savunma Bakanlığı'ndan (Pentagon) bir yetkilinin, ABD'nin, insani yardım amaçlı donanma gemilerini Karadeniz'e gönderme amacıyla Türkiye'den izin almak üzere görüşmeler yaptığını duyurmuştu.

CNN televizyonunun haberine göre, Pentagon yetkilisi, "ABD, insani yardım amacıyla Karadeniz'e donanma gemilerini göndermede izin için şimdi Türkiye ile görüşüyor" dedi.

Habere göre, Türkiye'den izin çıktığı takdirde, iki donanma gemisinin Karadeniz'e gönderilmesine ilişkin duyuru resmen yapılacak. Bu duyurunun hemen yarın çıkabileceği de haberde belirtildi.

CNN Pentagon muhabiri, bu gemilerin insani yardım amacı taşıdığı ancak bir bakıma, "askeri mesaj" vereceği yorumunu da yaptı.

Matt Byrza: "Talepte bulunmadık"

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Avrupa ve Avrasya İşlerinden Sorumlu Müsteşar yardımcısı Matt Bryza ise, Gürcistan'a insani yardım amaçlı Amerikan gemilerinin gönderilmesi konusunda Türkiye'den resmen talepte bulunulmadığını ancak Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde danışmalarda bulunulduğunu söyledi.

ABD Dışişleri Bakanlığı'na bağlı yabancı basın merkezinde düzenlenen basın toplantısında konuyla ilgili soruları yanıtlayan Bryza, bu meselenin, Türkiye ile ABD ilişkilerinde bir güçlük veya kriz varmış gibi algılanmasının yanlış olacağını da ifade etti.

Bryza ayrıca, Başbakan Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı Kafkasya İstikrar ve İşbirliği Platformu girişimine de değindi ve "Şaşırdığımı söylemeliyim. Böyle bir girişimin yapılacağı konusunda bana bilgi verilmedi. Türkiye ile Kafkaslar'da ortaklığımız var ve Türkiye ve diğer müttefiklerimizle yakın çalışabileceğimizi farz ettim. Çünkü Türkiye ile Kafkasya ve ötesinde paylaşılan çıkarlarımız var" dedi.

Matt Bryza, ABD'nin insani yardım gemilerine ilişkin soruları yanıtlarken, "Biz resmi bir talepte bulunmadık. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne tamamen saygı gösterecek şekilde danışmalarda bulunduk. Elbette Montrö'ye uymaktan başka seçeneğimiz yok. Dış politika ve denizcilik işleri bakımından, ilişkilerimizin bütün bölümlerinde, ister ticari bir gemi olsun, ister NATO operasyonu çerçevesinde bir gemi olsun veya bu kez olduğu gibi insani yardım gemileri veya Amerikan askeri gemileri olsun, herhangi bir Amerikan gemisinin Boğazlar'dan geçişi, Montrö Sözleşmesi ile uyumlu olmak durumunda" dedi.

Bryza, Montrö Sözleşmesi'nin, "laik ve demokratik bir ülke olarak 21'inci yüzyılda bölgenin çok olumlu ve parlak ışığı olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin yasal altyapısının temel taşlarından biri olduğunu anladıklarını" söyledi.

Türkiye'nin verdiği cevaptan ABD'nin tatmin olup olmadığı sorusuna karşılık Bryza, konu üzerinde halen çalışıldığına ve insani yardımın Türk sularından geçerek Gürcistan'a ulaştırılmasına gayret edildiğini söyledi.

Türkiye ile ABD arasında bu konuda sıkıntı bulunduğu yönündeki haberlerin hatırlatılması ve gemi tipine ilişkin bir soru üzerine Bryza, "ortada ciddi bir problem olduğunu düşünmüyorum. Montrö Sözleşmesi'ne saygı duyuyoruz. 15 bin tondan fazla olan askeri araçlar Boğazlar'dan geçemiyor. Bu Montrö Sözleşmesi ve biz de sözleşmeye uyacağız. Ancak

Gürcistan'a insani destek sağlamak amacıyla farklı gemi tipleri üzerinde konuşuyoruz. Yani görüşmeler devam ediyor. Ancak hiç bir şekilde size, bu konuda Türk-Amerikan ilişkilerinde bir güçlük veya kriz olduğu izlenimi bırakmak istemiyorum" dedi.

CNN Türk / 20.08.08

---